Çift terapisinin ilk seansında ne olur?

Çift terapisi için arayan kişilerin çoğu telefonda önce aynı şeyi sorar: "İlk seansta tam olarak ne yapıyoruz?" Bu soru çoğu zaman bir kaygıyı taşır. Eşim karşısında suçlanacak mıyım? Terapist kimin haklı olduğuna karar verecek mi? Her şeyi en başından anlatmak zorunda mıyız? Bu belirsizlik, pek çok çiftin terapiye başlamayı aylarca ertelemesine yol açar.

Bu yazıda ofisimizde çift terapisinin başlangıcının nasıl ilerlediğini adım adım anlatmak istiyorum. Her terapistin çalışma biçimi biraz farklıdır. Burada yazdıklarım benim kendi çalışma düzenim; başka bir terapistle çalışıyorsanız ilk görüşmede onun nasıl çalıştığını sormanızı öneririm.

Ön görüşme

Her şey kısa bir ön görüşmeyle başlar. Bu görüşme telefonda ya da online, yaklaşık on beş dakika sürer. Burada sizden ayrıntılı bir hikâye beklemem. Kısaca neden başvurduğunuzu, ilişkinizin şu anki durumunu ve terapiden ne beklediğinizi sorarım. Siz de bana çalışma biçimimi, seansların süresini ve sıklığını, ücretleri ve online ya da yüz yüze seçeneklerini sorabilirsiniz.

Ön görüşmenin bir amacı daha var: çift terapisinin şu an sizin için uygun bir başlangıç olup olmadığını birlikte değerlendirmek. Bazen bireysel görüşmeyle başlamak, bazen başka bir uzmana yönlendirme daha doğru olabilir. Bunu konuşmak için bu kısa görüşme iyi bir fırsattır.

Ön görüşmeyi çoğu zaman taraflardan biri yapar. Bu sorun değil. Ama ilk ortak seansa geçmeden önce diğer partnerin de terapiye gelmeye gerçekten istekli olduğundan emin olmak önemlidir. Zorla getirilmiş bir partnerle başlamak, ilk seansı gereksiz yere zorlaştırır.

İlk ortak seans

İlk ortak seans genellikle elli ile altmış dakika arasında sürer. İkiniz birlikte gelirsiniz ya da online olarak aynı ekrandan katılırsınız. Seansa birkaç pratik bilgiyle başlarım: gizliliğin sınırları, seansların nasıl yapılandırıldığı, randevu iptali gibi konular.

Sonra sizi dinlerim. Genellikle şu sorularla ilerlerim:

• Bugün buraya gelmenize ne sebep oldu? Neden şimdi?
• Her biriniz ilişkideki sorunu nasıl görüyorsunuz?
• İlişkiniz nasıl başladı? Birbirinizde sizi ilk etkileyen neydi?
• Zor zamanlarda nasıl bir araya geliyorsunuz, nasıl uzaklaşıyorsunuz?
• Terapi sonunda ilişkinizde neyin farklı olmasını istersiniz?

İlk seansta herkesin konuşmaya fırsatı olmasına dikkat ederim. Biriniz daha çok konuşuyorsa, diğerine de yer açarım. İkinizden biri ağlayabilir, öfkelenebilir ya da hiçbir şey söylemek istemeyebilir. Bunların hepsi olağandır. İlk seansın amacı her şeyi çözmek değil, ilişkinizin şu anki halini birlikte görmeye başlamaktır.

İlk seansın sonunda nasıl ilerleyeceğimizi konuşuruz. Pek çok çift ilk seanstan çıkarken bir rahatlama hissettiğini söyler; çünkü belki ilk kez, yıllardır kafalarında dönen şeyi bir başkasının yanında yüksek sesle söylemişlerdir. Bazıları ise seanstan yorgun ya da biraz gergin çıkar. Bu da doğaldır.

Ayrı bireysel görüşmeler

Duygu Odaklı Çift Terapisi ve Gottman yöntemiyle çalışırken genellikle ilk ortak seanstan sonra her partnerle birer kez ayrı görüşürüm. Bu görüşmeler partnerin yanında söylemesi zor olan şeyleri anlatabilmesi için bir alan açar: kendi aile geçmişi, önceki ilişkileri, ruh sağlığıyla ilgili geçmiş deneyimleri, ilişkiden beklentileri ve korkuları.

Bu görüşmeler bir sorgulama değildir. Her birinizi bir birey olarak tanımama ve ortak seanslarda neye dikkat etmem gerektiğini anlamama yardımcı olur. Bireysel görüşmelerin ardından yeniden ortak seanslara döneriz.

Gizlilik ve "sır" politikası

Terapide konuşulanlar gizlidir. Sizin yazılı izniniz olmadan hiçbir bilgiyi üçüncü kişilerle paylaşmam. Bu kuralın sınırları vardır ve bunları ilk seansta açıkça anlatırım: sizin ya da bir başkasının hayatını tehdit eden ciddi bir risk, bir çocuğun ya da korunmaya muhtaç birinin istismarı veya ihmali ve yasal bir zorunluluk durumunda gizlilik sınırlanabilir.

Çift terapisinde gizliliğin bir boyutu daha var: partnerler arasındaki sırlar. Bireysel görüşmelerde bana ilişkiyi doğrudan etkileyen bir şey anlatılabilir. Örneğin süren bir başka ilişki. Ben bu durumda "sır tutmama" ilkesiyle çalışırım. Bu ilke, partnerlerden birinin sırrını taşıyarak diğeriyle çalışmamın mümkün olmadığı anlamına gelir. Bunu ilk seansta anlatırım ki herkes bireysel görüşmeye ne paylaşacağını bilerek gelsin.

Böyle bir durumda bilgiyi ben açıklamam. Bunun yerine o kişiyle, bunu partnerine nasıl ve ne zaman anlatabileceğini konuşuruz ya da ilişki sürecini bir süre bireysel çalışmayla değerlendiririz. Amaç kimseyi teşhir etmek değil; çift terapisinin dürüst bir zemin üzerinde yürüyebilmesidir.

Terapist taraf tutar mı?

Çiftlerin en büyük kaygılarından biri terapistin bir tarafı tutmasıdır. Bazen biri, ön görüşmeyi kendisi yaptığı için terapistin onun tarafında olacağını düşünür. Bazen diğeri, terapistin kadın ya da erkek olmasının onu bir tarafa yakınlaştıracağından endişelenir.

Çift terapisinde benim odağım ikinizden biri değil, aranızdaki ilişkidir. Bu, her ikinizin de yaşadığı şeyi ciddiye almam, ama hiçbirinize "Haklı olan sensin" dememem anlamına gelir. Bu bazen ikinize de rahatsız edici gelebilir; çünkü ikiniz de bazen benden kendi tarafınızı tutmamı beklersiniz. Seanslarda bir tarafın daha çok konuştuğunu ya da benim birine daha yakın durduğumu hissederseniz, bunu söylemenizi isterim. Bu geri bildirim çalışmamızın bir parçasıdır.

Ne zaman çift terapisi uygun değildir?

Çift terapisi her durumda ilk adım olmayabilir. Bazı durumlarda önce başka bir destek gerekir:

• Süren şiddet. İlişkide fiziksel, cinsel, ekonomik ya da yoğun duygusal şiddet varsa ve taraflardan biri kendini güvende hissetmiyorsa, önce güvenlik gelir. Böyle bir ortamda ortak seans, şiddete uğrayan taraf için risk oluşturabilir. Bu durumda önce bireysel destek ve bir güvenlik planı öneririm. Acil bir tehlike varsa 112'yi arayın. Aile, kadın, çocuk ve engelli bireylere yönelik sosyal destek ve danışma için ALO 183 Sosyal Destek Hattı'na ulaşabilirsiniz.
• Kriz halinde bir ruh sağlığı sorunu. Taraflardan biri yoğun depresyon, intihar düşünceleri ya da kontrol edilemeyen madde kullanımı yaşıyorsa, önce bireysel bir uzmanla çalışmak daha uygundur.
• Kararını vermiş bir partner. Biri ilişkiyi bitirmeye net biçimde karar vermiş ve terapiye yalnızca "denedik" diyebilmek için geliyorsa, çift terapisi başka bir şeye, ayrılığı daha sakin yürütme çalışmasına dönüşebilir. Bu da değerli bir iş, ama baştan açıkça konuşulması gerekir.

İlk seansa nasıl hazırlanabilirsiniz?

Özel bir hazırlık gerekmez. Ama seanstan önce ikiniz de ayrı ayrı şu soruyu düşünebilirsiniz: "Terapi işe yararsa, altı ay sonra ilişkimizde neyin farklı olduğunu görmek isterim?" Cevabınızı yazmanız da gerekmez; sadece düşünmeniz, seansa daha açık bir zihinle gelmenizi kolaylaştırır.

Aklınıza gelen soruları da not alın. Seansların ne sıklıkla yapılacağı, ödevler olup olmayacağı, bir seansı kaçırırsanız ne olacağı, online ve yüz yüze seansları karıştırıp karıştıramayacağınız gibi sorular çok olağandır. İlk seansta bunları sormak için zaman ayırırım. Sorularınızın cevabını bilmek, sürece daha rahat başlamanızı sağlar.

Seanstan önce birbirinizle kavga etmemeye özen gösterin. Bu kulağa garip gelebilir ama pek çok çift seansa yolda tartışarak gelir. Seans saatinden biraz önce gelip birkaç dakika sakin oturmak işe yarar. Online görüşüyorsanız, çocukların ya da başkalarının sizi duymayacağı bir oda seçin.

Çift terapisinin sizin için uygun olup olmadığını konuşmak isterseniz, 15 dakikalık ücretsiz ön görüşmede sorularınızı yanıtlayabilir, nasıl başlayabileceğimize birlikte bakabiliriz.